Ma Dalton en Cleopatra

Vraagt men een wijnkenner wat de beste wijn is? En zo ja, wat zou die antwoorden? Ongetwijfeld dat de voorkeur afhangt van het moment van de dag, of de maaltijd waarbij de wijn geserveerd wordt. Hij zou geen definitief, sluitend antwoord kunnen geven, vrees ik. Er is gewoon teveel keuze. Voor een stripkenner ligt het ongeveer hetzelfde. Al sinds ik een klein jochie was dat nauwelijks kon lezen zat ik met mijn neus in de beeldverhalen.  Ik ken er dus nogal veel, dat bemoeilijkt het kiezen.

Het was liefde op het eerste gezicht, en een liefde die nog vurig gloeit tot de dag van vandaag. Gelukkig maar, ik heb er mijn beroep van gemaakt tenslotte. Zou pijnlijk zijn moest het ondertussen een verstandshuwelijk geworden zijn, en ik heimelijk verlangen naar een andere muze, schilderkunst of schrijverschap of zo.

Maar dat is dus niet zo. De veelzijdigheid van mijn medium blijft me boeien en verrassen.
Zij omvat een werkelijk multiculturele wereld waar de ‘Neger en de Maagd’ naast de Hulk en Donald Duck kunnen wonen.
Toch zijn er wel klassiekers natuurlijk.
Strips die, voor zover mogelijk, binnen hun kaften laten zien wat er allemaal mogelijk is in het beeldverhaal. Die voor ieder wat wils bieden, en toch een coherent verhaal hebben.
Als je het mij vraagt, en dat doet u, grijp ik voor voorbeelden daarvan naar strips die ik al ken uit de tijd dat ik nog dat prille lezertje was.
Uit nostalgie? Misschien, maar ook omdat ik dus proefondervindelijk zeker weet dat zowel een kind, een tiener, een jonge volwassene en een door de wol geverfde stripmaker breed glimlachend deze strips kunnen lezen. Want ik ben ze allemaal geweest. (en misschien nog steeds een beetje)

Asterix en Cleopatra - goesting van StevenMijn keuze valt op ‘Asterix en Cleopatra’ en ‘Ma Dalton’.
Twee boeken van dezelfde schrijver. Iets wat ik niet besefte als kind, toch niet bewust.
Onbewust herkende ik blijkbaar wel de stem van Goscinny, want de strips van Asterix en Lucky Luke stonden bovenaan mijn verlanglijstje, en ik heb die reeksen verslonden.
Verlanglijstje is trouwens letterlijk te nemen.
Als mijn ouders met ons op reis vertrokken en dus een lange autorit voor de boeg zagen, gingen we eerst langs tijdschriftenwinkel Universe op de Rozengracht in Amsterdam. (u leest de woorden van een ingeweken Hollander, zo u dit nog niet wist ) Daar mocht ik dan een album uitkiezen, en dat boek kreeg ik pas in handen als we in de auto stapten.

Ik was er zonder probleem heel de rit mee zoet. Eerst las ik de strip, dan herlas ik de strip, daarna ging ik uitpuzzelen waarom ik de grapjes grappig vond en hoe het verhaal in elkaar zat.
Om daarna, een stuk karton met tekenpapier op schoot, te proberen de mooiste poppetjes en gezichtjes na te tekenen. Soms gaf mijn grote zus die naast me op de achterbank zat nog wat tekentips.
De reisbestemming was voor mij maar bijzaak.
Als het een autoritje van niets was voor een wandeling op zondagmiddag of zo, dan kreeg ik uiteraard geen nieuwe strip. Dan pakte ik gewoon een favoriet mee.
Asterix en Cleopatra heb ik zo letterlijk kapot gelezen. Tot de bladen uit het ruggetje vielen.
Ma Dalton kreeg ik pas later, maar ook daarvan heb ik op den duur een nieuw exemplaar moeten kopen.
Wat maakte hen favoriet? Misschien de absurde herkenbaarheid van de figuren. In Asterix en Cleopatra gaat het in wezen om een echtelijke ruzie tussen Caesar en Cleopatra. Al die poeha en wapengekletter enkel omdat Caesar zich niet wil laten overtreffen door zijn lief. En hoewel de Daltons de grote schurken zijn in Lucky Luke, zeg maar de Doctor Doom en Darth Vader van het wilde westen, liggen ze in “Ma Dalton” gewoon onder de plak van hun grijze moedertje. Een strenge moeder, die Joe, nochtans de leider van de gevreesde bende, af en toe over de knie legt.

Veel meer dan tegen Lucky Luke strijden de broers hier om de liefde van hun mama. Zowel als kind als volwassene vond ik het heerlijk. Maar als volwassene kan ik des te meer bewonderen hoe hier perfect gebalanceerd wordt op de rand tussen ver en té ver. Want nergens wordt het flauw, onnozel of pathetisch. Als Lucky Luke op de laatste pagina’s met getrokken revolver oog in oog staat met moeder Dalton ben je écht even bezorgd.
Onze held kan toch geen oud vrouwtje afknallen?
Maar dat zij hem wél zal neerleggen, daarover twijfel je ondertussen geen seconde.

En als het Romeins legioen, daags voor de weddenschap afloopt, het met toverdrank gebouwde paleis van Cleopatra afbreekt denk je ook even, wat nu?
Nee, de verhalen zitten goed in elkaar, van de spanningsbogen tot de kleine grapjes tussendoor..
Van Obelix die Idefix meesmokkelt naar Egypte, de ontsnapping uit de piramide en Obelix’s zijn triomfantelijke“zie je wel!” De vele grapjes met hiërogliefen, om over de inside jokes over Elisabeth Taylor’s neus en ‘Cleopatra’ film nog maar te zwijgen. Ook in Ma Dalton wemelt het ervan, als kind kreeg ik niet genoeg van Ma Dalton’s onverbiddelijke “Liggen!” waarna Rataplan ook letterlijk dagen bleef liggen. Dat deze running gag dan ook nog eens gebruikt wordt om het verhaal een plausibel vreedzaam eind te geven is eens temeer bewijs van het subtiele vakmanschap van de scenarist.

Ma Dalton - goesting van StevenWaarna ik de heren Uderzo en Morris niet wil vergeten. Beiden zijn virtuoos in deze albums, het zijn alle twee tekenaars die het verhaal glashelder overbrengen, en daarnaast hun personages leven in blazen zoals je dat maar zelden ziet. Zoals de verhalen het vragen, bevolken zij hun dorpjes/towns met karikaturen van mensen die we allemaal kennen en die zich vervolgens volstrekt geloofwaardig maar tezelfdertijd dolkomisch doorheen het verhaal bewegen.

En het resultaat is dat het méér zijn dan boekjes. Na ze te lezen kén je die plaatsen. Zijn zowel het krakkemikkige ouderlijke huis van de Dalton als het pompeuze paleis van Cleopatra plekken waar je graag nog eens naartoe wilt. En of je nu een jochie van 8, of een vent van 44 bent, zo’n kopje thee bij Ma Dalton, met de poes op schoot en een onderdanig verstijfde Rataplan aan je voeten, dat blijft gezellig. Hmm…Ik denk dat ik ze zo meteen nog even uit de kast pak, U ook?

Steven de Rie – juni 2013

Tagged with →  
Share →

Geef een reactie

Logo De LijnMet het openbaar vervoer is 't Vlaams Stripcentrum vlot bereikbaar. Klik op de titel of de afbeelding om naar de routeplanner te gaan.
Lidgeld betalen online? Het kan hier.

Lidgeld betalen online? Het kan hier.